Polska Akademia Nauk stawia sprawę jasno: bezpieczeństwo klimatyczne powinno stać się częścią bezpieczeństwa narodowego. Przygotowane rekomendacje mają pomóc przełożyć wiedzę naukową na konkretne działania państwa i zostać wykorzystane w polskiej polityce klimatycznej oraz przygotowywanym Krajowym Planie Adaptacji do Zmiany Klimatu. Za materiałem stoi środowisko naukowe związane z Komitetem ds. Kryzysu Klimatycznego PAN – gremium powołanym przez Prezydium PAN w 2023 r. właśnie po to, aby informować władze i społeczeństwo o zagrożeniach klimatycznych oraz proponować sposoby ograniczania ich skutków. Przypomnę, że Europa ociepla się szybciej niż reszta świata, w związku z tym trzeba zrewidować dotychczasowe działania. Polska z kolei schnie szybciej niż się spodziewano. W czerwcu br., podczas fali upałów przedstawiciele świata nauki w Polsce apelowali do rządu o skoordynowane działania, poniewż ich zdaniem bezpieczeństwo kraju zostało zachwiane.

Przeczytaj też: Dunaj nie gwarantuje już bezpieczeństwa energetycznego

Dokument zaczyna od człowieka i gospodarki. Odporność na zmianę klimatu ma dotyczyć nie tylko systemu ochrony zdrowia, ale również bezpieczeństwa żywnościowego, przemysłu, finansów i ubezpieczeń. PAN proponuje m.in. klimatyczne „stress-testy” kluczowych sektorów, mapę ryzyka klimatycznego dla gospodarki, program zwiększania bezpieczeństwa wodnego przemysłu oraz większe wsparcie dla inwestycji podnoszących odporność przedsiębiorstw. Pojawia się też bardzo konkretny postulat przyjęcia prawa klimatycznego, które miałoby dać gospodarce długoterminową stabilność i ograniczyć ryzyko regulacyjne. Jednocześnie każda strategiczna inwestycja państwa powinna być oceniana także pod kątem ryzyka klimatycznego – zgodnie z zasadą „po pierwsze nie szkodzić”.

Przeczytaj też: Ochrona klimatu nie wyklucza wzrostu gospodarczego

Drugi wymiar to środowisko, ale potraktowane już nie jako „dodatek” do polityki gospodarczej, lecz jako infrastruktura bezpieczeństwa. Najważniejsza staje się woda: PAN postuluje zarządzanie nią w skali całych zlewni i zwiększanie naturalnej retencji. Odporność mają budować również lasy i miasta – poprzez ochronę ekosystemów, zazielenianie, zwiększanie powierzchni koron drzew, zatrzymywanie wody opadowej czy ograniczanie zabudowy na obszarach ryzyka. Szczególnie mocna jest rekomendacja, by przyrodę uznać za strategiczną infrastrukturę państwa i uwzględnić jej ochronę oraz odbudowę w systemie zarządzania kryzysowego.

Przeczytaj też: Biopaliwa to gwarancja bezpieczeństwa energetycznego

Najszersza perspektywa pojawia się w trzecim filarze: klimat jako mnożnik innych zagrożeń. Chodzi o przygotowanie państwa na katastrofy, wzmocnienie służb, regularne ćwiczenia i stress-testy energetyki, transportu, wodociągów, ochrony zdrowia czy telekomunikacji, ale także o odporność na dezinformację i uwzględnienie ryzyka klimatycznego w strategii obronnej. Rekomendacje zostały naukowo zredagowane przez prof. Szymona Malinowskiego, dr hab. Iwonę Wagner, prof. Piotra Skubałę i dr. hab. inż. Zbigniewa Karaczuna, a przy ich przygotowaniu pracował szeroki, interdyscyplinarny zespół ekspertów. Dokument powstał we współpracy z Komitetem Problemowym ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN. I właśnie ta interdyscyplinarność jest jego największą wartością: zamiast kolejnego dokumentu wyłącznie o emisjach dostajemy spojrzenie, w którym klimat łączy się z wodą, energią, zdrowiem, gospodarką, infrastrukturą, bezpieczeństwem żywnościowym, informacją i obronnością.

Co roku przybywa na naszych łamach informacji o katastrofalnych suszach, szalejących pożarach, nawałnych deszczach i kosztach jakie w związku z tym ponosimy musząc inwestować w energetykę w nowy sposób. Pod koniec lipca br. sekretarz wykonawczy ONZ ds. klimaty Simon Stiell zwracał uwagę, że dziś alarmy klimatyczne brzmią ze wszystkich stron.

Z całym opracowaniem można się zapoznać w tym miejscu.

Zdj. Javier Miranda on Unsplash