Komisja Europejska ogłosiła 9 października 2026 r. drugą listę projektów strategicznych w ramach Critical Raw Materials Act (CRMA). Znalazło się na niej 46 działań z 16 państw członkowskich, obejmujących 15 z 17 surowców strategicznych. W podziale na główne obszary działalności osiem projektów dotyczy wydobycia, 11 przetwarzania, a 19 recyklingu. Kolejne osiem to przedsięwzięcia zintegrowane, łączące różne etapy łańcucha wartości. Projekty mają pomóc Europie ograniczyć zależność od zewnętrznych dostawców, szczególnie w sektorach baterii, obronności, lotnictwa i produkcji magnesów trwałych. Według KE oczekiwane nakłady inwestycyjne dla nowej listy wynoszą ponad 21 mld euro. Sam status projektu strategicznego nie oznacza jednak automatycznego przyznania unijnego finansowania.

Przeczytaj też: Kazachstan ma pierwiastki, których potrzebuje Europa. Nie będzie czekał

Surowce strategiczne wykorzystywane w produkcji baterii: lit, mangan, grafit, nikiel, kobalt; pozostałe surowce strategiczne: aluminium (boksyt i tlenek glinu), bizmut, bor, miedź, gal, german, magnez metaliczny, metale z grupy platynowców, pierwiastki ziem rzadkich wykorzystywane w magnesach trwałych (neodym, prazeodym, terb, dysproz, gadolin, samar, cer), krzem metaliczny, tytan metaliczny, wolfram.

Przeczytaj też: Europa potrzebuje rodzimych baterii dla własnego bezpieczeństwa

Struktura nowej listy pokazuje, jak trudne będzie odbudowanie europejskich zdolności wydobywczych. Recykling jest niezbędny, ale jego możliwości zależą między innymi od dostępności zużytych produktów i ilości surowców, które można odzyskać. Tymczasem zapotrzebowanie na lit, nikiel, kobalt, mangan czy grafit rośnie wraz z rozwojem elektromobilności, magazynowania energii i innych technologii. CRMA wyznacza na 2030 r. trzy cele dla UE: zdolność wydobycia surowców strategicznych odpowiadającą co najmniej 10 proc. rocznego unijnego zużycia, przetwarzania na poziomie 40 proc. oraz recyklingu na poziomie 25 proc. Jednocześnie żaden pojedynczy kraj trzeci nie powinien odpowiadać za więcej niż 65 proc. unijnego zużycia danego surowca strategicznego na odpowiednim etapie przetwarzania. To cele dotyczące różnych etapów łańcucha dostaw, a nie alternatywne sposoby osiągnięcia tego samego rezultatu. Bez nowych kopalń i zakładów przetwórczych Europa nadal będzie narażona na zakłócenia dostaw surowców pierwotnych.

Przeczytaj też: Europa nie chce być zależna od Chin. Jest plan dla baterii

Polska znalazła się wśród 16 państw objętych nową listą, co daje szansę na rozwój krajowych projektów w ramach europejskiej polityki surowcowej. To istotne dla gospodarki, która ma zaplecze przemysłowe związane m.in. z miedzią i produkcją baterii, a jednocześnie potrzebuje bezpiecznego dostępu do surowców dla transformacji energetycznej. Na liście znalazły się trzy polskie projekty strategiczne. KGHM Polska Miedź zgłosił projekt wydobycia miedzi ze złoża Retków-Grodziszcze oraz Integrated Recycling Smelter – zintegrowaną hutę recyklingową, która ma odzyskiwać miedź i nikiel w jakości do produkcji baterii. Trzecim przedsięwzięciem jest Urban Mining firmy TDM Electronics, skoncentrowane na odzysku surowców z zużytego sprzętu elektronicznego, w tym aluminium, miedzi, germanu i metali z grupy platynowców. Polska lista obejmuje więc zarówno wydobycie surowców pierwotnych, jak i recykling, wspierając rozwój krajowych zdolności w europejskim łańcuchu dostaw surowców strategicznych.

Polska uczestniczy również w inicjatywie CRM4Defence, której celem jest wzmocnienie dostępu europejskiego przemysłu obronnego do surowców krytycznych. Do konsorcjum w tym obszarze przystąpiły Włochy, Francja i Wielka Brytania, co pokazuje, że bezpieczeństwo surowcowe staje się coraz ważniejszym elementem budowania zdolności obronnych Europy. Liderem są tu Włochy.

O nowym podejściu do wydobycia, czyli urban mining dowiesz się więcej z tego tekstu.

Warto odnotować fakt uruchomienia przez Polskę „Krajowego Programu Poszukiwań Surowców Krytycznych”.

Zdj. MiningWatch Portugal on Unsplash